Жаңа Әкімшілік рәсімдік-процестік Кодекс мемлекеттік органдарға дәлелдеу міндетін жүктей отырып, сонымен қатар соттың процестік құқықтарды теріс пайдаланатын немесе процестік міндеттерді орындамайтын тұлғаға, оның ішінде сот белгілеген мерзімді дәлелсіз себептермен бұза отырып дәлелдер ұсынылған, тапсырмалар орындалған жағдайларда, егер бұл әкімшілік істі қараудың созылуына алып келсе, әрбір әрекет (әрекетсіздік) үшін ақшалай өндіріп алуды қолдануға құқығын белгілеген.
Жауапкерден сот шешімін орындауға процестік мәжбүрлеу шарасы ретінде ақша өндіріп алу көзделген, ол сот шешімі орындалғанға дейін бірнеше рет қолданылуы мүмкін. Сот шешімін орындамаған жағдайда жеке, лауазымды, заңды тұлға немесе оның өкілі мөлшері 50-ден 100 АЕК-ке дейінгі соманы төлейді.
Қазіргі уақытта мемлекет пен азамат арасындағы даулар жалпы юрисдикциялық, сондай-ақ экономикалық және азаматтық соттарда қарастырылса, 2021 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекет пен азамат арасындағы даулар жаңа әкімшілік соттардың қарауына өтеді. Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, жолданым негізінде қозғалған әкімшілік рәсімнің мерзімі өтініш келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күнін құрайды. (бұрын 15 және 30 күнтізбелі күн болатын)
өтініш негізінде қозғалған әкімшілік рәсімнің мерзімін әкімшілік орган басшысының немесе оның орынбасарының уәжді шешімімен ақылға қонымды, бірақ әкімшілік істі дұрыс қарау үшін маңызы бар нақты мән-жайларды белгілеу қажеттігіне орай екі айдан аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін, әкімшілік рәсімге қатысушы бұл туралы мерзім ұзартылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде хабардар етіледі.
Әкімшілік рәсім мерзімін негізсіз ұзартқаны үшін шешім қабылдауға уәкілеттік берілген адам Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртіптік және өзге де жауаптылықта болады.
Шағым әкімшілік актісіне, әкімшілік әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалып отырған әкімшілік органға, лауазымды адамға беріледі.
Шағымды қарау мерзімі ұзарту мерзімінсіз 20 жұмыс күнін құрайды. Әкімшілік рәсімдік процестік кодекстің қолданысқа енгізілуі, әрине, жеке тұлғалардың басқарушылық шешімдер қабылдауға қатысу белсенділігінің артуының және әкімшілік әділет қызметінде адамға бағдарланған тәсілді қамтамасыз ету бойынша Мемлекет басшысы қойған мақсатқа қол жеткізудің және мемлекеттік аппараттың азаматтармен жұмысын түбегейлі өзгертудің кепілі болып табылады деп сенеміз.
Ербекешов Нурлан Хусанулы,
Қазақстан Республикасы Заңгерлер одағының мүшесі.