Құқықтық мәдениеттегі арнайы деңгей құқық, құқықтану, қоғамдық тәртіпті қорғау жүйесі сияқты құбылыстармен қарастырылады. Құқықтық мәдениеттің бірнеше элементтері бар:
- – жеке тұлғаның құқықтық санасы;
- – -қоғамдағы құқықтық қатынастар;
- -заңдылық пен тәртіп;
- -заң шығару,
- – мемлекет пен құқық саласындағы басқа да қызмет түрлері.
Әртүрлі мәселелерді шешу үшін немесе олардың алдын алу үшін алдымен азаматтар өз құқығын жоғары деңгейде білуі, қорғай алуы қажет. Олардың ауқымы өте алуан түрлі, бұл отбасылық қатынастар, жеке меншік құқығын қорғау, өмір мен денсаулық қауіпсіздігі, білім беру және әлеуметтік қауіпсіздік болуы мүмкін. Қазақстандық қоғам азаматтың еркін дамуына толықтай мүмкіндік береді. Адамның қабілеттерін дамыту мен пайдалану жеке азамат үшін ғана емес, бүкіл қоғам үшін пайдалы болары анық. Қарапайым тілмен айтқанда, әр азамат өзінің құқықтарын ғана емес, міндеттерін де білуі керек. Сонымен қатар, әр азамат өз мүдделерін қорғау ғана емес, сонымен қатар басқа адамның құқықтарын, бостандығын құрметтеу өте маңызды. Әрине, елдегі барлық қолданыстағы заңдарды білу мүмкін емес, бірақ оның негізгі ережелерінің жалпы мазмұнынан хабардар болған дұрыс.
Азаматтардың құқықтық мәдениеті – бұл әр адамға белгілі бір құқықтар мен міндеттердің жүктелуі, қоғам және билік арасындағы қатынастардың ерекшелігі. Мемлекет өз қызметін демократиялық институттар мен белгіленген процестер аясында жүзеге асырады. Қазіргі уақытта адам қызметінің барлық негізгі салалары заңды түрде бекітілген. Тиісінше, азаматтардың құқықтық мәдениетін дамыту және жетілдіру біздің еліміз үшін бірінші кезектегі міндет болып табылады. Өйткені, елдің бас құжатына сәйкес халықтың құқықтық санасын арттырмасақ, Қазақстан Республикасы болып табылатын құқықтық мемлекеттің мәртебесін одан әрі нығайту мүмкін емес.
Құқықтық мәдениетті қалыптастыру азаматтардың қоғамдық-саяси және мәдени өсуіне, олардың әлеуметтік және құқықтық белсенділігін арттыруға ықпал етеді. Басқаша айтқанда, әрбір азамат өзін немесе адамдар тобын заңды түрде қорғауға қол жеткізуі керек, бұл ел ішінде де, одан тыс жерлерде де нарықтық қатынастардың дамуына оң әсер етеді. Жоғары құқықтық сана дегеніміз – тек заңдардың талаптарын сақтау ғана емес, сонымен қатар басқалардың құқық бұзушылықтарына бей-жай қарамау. Мысалы, егер адам мемлекеттік немесе жеке мүлікке зиян келтіру фактісінің кездейсоқ куәгері болса, ол бұл туралы құзыретті органдарға дереу хабарлауы керек.
Өз тарапынан мемлекет қазір халықтың құқықтық мәдениетін арттыру мәселесіне үлкен көңіл бөліп отыр. Түрлі құқықтық түсіндіру жұмыстары, дөңгелек үстелдер, дәрістер, семинарлар мен брифингтер өткізіледі. Бұл ретте ҮЕҰ-мен кең ауқымды өзара іс-қимылдар жүріп жатыр, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері тартылуда. Сонымен қатар, қазір барлық қажетті ақпаратты интернеттен табуға болады. Азаматтардың құқықтық мәдениетін арттырудың негізгі міндеті – қазақстандық қоғамдастықтың заңдарға оң көзқарасын қалыптастыру, өз құқықтары мен міндеттерін білу. Белгіленген нормалар шеңберінде оларды күнделікті өмірде іске асыру. Айта кету керек, қоғамның құқықтық санасын арттырмай ел мен қоғамды жаңғырту процесі жүзеге аспайды .
Жылдар өткен соң, біздің еліміздің азаматтары тек заңды білетін ғана емес, сонымен қатар сертификатталған маманға қарсы тұра алатындай деңгейде сауатты болатынына кәміл сенеміз.